Sozluk Sitesi
  OSETYA SOZLUGU
 

 

OSETYA OSETCE

Farn________iyilik
Ştalı________yıldız
Mey________ ay
Xur________güneş
Efsimar(ıfşimer)__kardes
Don________su
Bex________at (kelimelerde kullanılan x=sert h)
didineg_____çiçek
Xeşt_______harb/savaş
Tseşt______ göz
Xox_______ dag
bıdır_______ yazı-yaban-arsa
Embal(ımbal)_arkadas
Çıjg_______genc kiz
Çıjgıte_____kızlar
Xedzar_____ ev
fendag_____sokak/yol
Embaldzinad__arakdaslik
uş_________kadin, es
Tsard______hayat
Surd_______ hayvan
Jex________yer
Don arf_____ derin su
Dur________ tas
Şer________kafa
Ahğurkenag_öğretmen
Tseşgom____yüz
Warjdzinad__ask
Leppu______erkek cocuk(oglan)
Mad________ana
Fıd_________baba
Xo_________kiz kardes
Nana_______ana
Leg________erkek
Arv________hava/gökyüzü
Khax_______ayak
Tsuenon___avci
Mergh (ztiv)_kuş
Belon_____guvercin
Şelfadıg___kırlangıç
Kark______tavuk
Waşeg____horoz
Fış_______koyun
Fır_______koç
Xelvareg__örümcek
Kuşt______is
Şıvelette__cocuklar
KuX______el
Şıvellon___bebek
Belas_____agaç
khezax___ tas/ kaya
Basta_____bölge / ülke
Amond____neşe/şans
Kerdeg____cayir
Kom______bogaz
Adeymag__insan
Lidzın_____kosmak-kaçmak
Rınçhın____hasta
İyşın______almak
Wunın_____görmek
Embalın____tanişmak
dzurın_____konusmak
Şudzın____yanmak
Dettın_____vermek
Levar kenın_hediye etmek
Kenın_____yapmak
Darın_____tutmak
Ulefın____ nefes almak
jonın_____ bilmek
Gajın____ oynamak/ saka yapmak
Tsevun___ gitmek
Everın____koymak
Xerın_____yemek yemek
Tehğın____uçmak
Warjın____sevmek
Arın______bulmak
Xeşşın____tasimak
jarın______şarki söylemek
Fışın_____yazmak
Najın_____icmek
Feleu_____beklemek
Elhanın___ satin almak
Emberın___anlamak
Keşın_____calismak
Khuşın____duymak
Badın_____orturmak

 

AÇIKLAMA:

E veya e harfi okunurken (ıe) benzeri bir ses verir, Örneğin;
Key= Kimin kelimesi (Kıey) şeklinde okunur.
H harfi ( H ) harfinin boğazdan (hafif gırtlaktan) söylenişidir.
S harfi ( TS ) harflerinin beraberce hızlı okunurken verdiği sesi verir.
Z harfi ( DZ ) harflerinin beraberce hızlı okunurken verdiği sesi verir.
G harfi ( G ) harfinin boğazdan ( hafif gırtlaktan) okunuşudur.
Ğ harfi Türkçedeki ( Ğ ) harfinin boğazdan (hafif gırtlaktan) söylenişidir.

İSMİN HALLERİ

Me,Men = Benim, Beni Menen, Menme= Bana
Meney = Benden Menmei= Bende
Meime,Menime=Benimle Ij= Ben

ÖRNEKLER

Me xezar = Benim Evim.
Ij ne jonın = Ben Bilmiyorum.
Menen radyoyı ratta = Bana radyoyu verdi.
Wuy werdom meney balhetta = O, arabayı benden satın aldı.
Meime yistanbulme asıdi = Benimle İstanbula Gitti.

Kem = Nerede
Ketsiron= Nerede
Mah = Biz
Key = Kime
Keyime = Kiminle
Şımah = Siz
Kemen = Kime
Kemey = Kimden
Wıdon = Onlar
BAZI SON-EKLER (SUFFİKSLER)
-te çoğul soneki
Hoşon-te Hoşonlar
Iştalı-te Yıldızlar
Guşa-te Guşalar
Bolya-te bolyateler
Albeg-te albegteler
bakara-te bakarateler
Ho-te Kız Kardeşler
Bon-te Günler
Ifşımer-te Erkek Kardeşler
Bazı kelimeler -te çoğul ekini aldığında kelimenin kökü değişikliğe uğramaktadır.
Don = Su Dette = Sular
Bandon = Sandalye Bandette = Sandalyeler
Duwar = Kapı Dortte = Kapılar
Didineg = Çiçek Didincıte = Çiçekler
Şıvellon= Çocuk Şıvellette= Çocuklar
-ag son eki
Kars-ag = Karslı
Hohag = Dağlı
İstanbulag = İstanbullu
Hudinag = Ayıp (Gülünç-lü)
-cın soneki
Fıdcın = Etli
Nomcın = İsimli (Meşhur)
Kartofcın= Patatesli
Durcın = Taşlı
-on soneki
İr-on = İr Mensubu, İrli
Digor-on = Digor Mensubu
Nerton = Nart Mensubu
Ragon = Eski
Jimegon = Kışın
Fendaggon= Yolcu
Mahon = Bizimki
Zuwanon = Avcı (tsuanon)
-ışdon soneki (Türkçedeki -istan)
İrışdon = Osetya (İr-istan)
Gurzışdon= Gürcistan
-gay soneki
Dıgay = İkişer
Şındeggay= Yavaşça
Yugay = Birer
Çışılgay = Azar azar
-der soneki
Fılder = Daha Fazla
Hujder = Daha İyi
Fidarder= Daha Sağlam
-ey soneki
Zebehey = İyilikle
Gelzegey = Neşeyle
Inenijey = Sağlıkla
-tey soneki
Zehiltey = Zehillerden
Kantemırtey= Kantemirlerden

FİİL ÇEKİMLERİ

Şimdiki ZamanŞimdiki Zamanın özelliğini
Kal= Dök-mek fiil örneğini kullanalım
Tekil__________________Çoğul
Kalın= Döküyorum__________Kalem = Döküyoruz
Kalış= Döküyorsun__________Kalut = Döküyorsunuz
Kalı = Döküyor_____________ Kalınz= Döküyorlar
Görüldüğü gibi Şimdiki Zamanda fiil kökleri
Tekilde=
-ın, -ış, -ı
Çoğulda ise:-em, -ut, -ınz, takıları almakta.
Bu takıları Bad= Otur-mak ve Xer= Ye-mek fiillerine de uygulayalım.
Tekil___________________Çoğul
Badın = Oturuyorum__________Badem = Oturuyoruz
Badış = Oturuyorsun__________Balut = Oturuyorsunuz
Badı = Oturuyor_____________BadınZ= Oturuyorlar
Tekil_____________________Çoğul
Herın= Yiyorum______________Herem = Yiyoruz
Herış= Yiyorsun______________Herut = Yiyorsunuz
Herı = Yiyor_________________Herınz= Yiyorlar
Gelecek Zaman
Gelecek Zamanın özelliğini yine Kal: Dök-mek fiil örneğini kullanalım;
Tekil______________________Çoğul
Kalinagden = Dökeceğim___ Kalinagiştem = Dökeceğiz
Kalinagde = Dökeceksin___ Kalinagıştut = Dökeceksiniz
Kalinagu = Dökecek______ Kalinagıştı =Dökecekler
Görüldüğü gibi Gelecek zamanda fiil kökleri
Tekilde: -inagden, -inagde, -inagu, Çoğulda ise -inagıştem, -inagıştut, -inagıştı, takılarını almakta.
Bu takıları bilgimizi pekiştirmek için Her: Ye-mek fiiline uygulayalım.
Tekil_____________________Çoğul
Herinagden= Dökeceğim______Herinagiştem = Dökeceğiz
Herinagde = Dökeceksin______Herinagıştut = Dökeceksiniz
Herinagu = Dökecek_________ Herinagıştı = Dökecekler
Geçmiş Zaman
Geçmiş Zamanın özellikleri biraz karışık. Şimdilik basitçe hazırlanmış örneklerle açıklayalım.
Geçmiş zaman halinde şu özellikler vardır=
Fiil kökleri değişime uğramaktadır.
Örneğin=
Her= Ye-mek fiil kökü Hor şekline,
Jeg= Söyle-mek fiil kökü Jahşekline,
Lidz= Kaç-mak fiil kökü Lıg şekline dönüşmektedir.
Bazı fiiller sonlarına, bazı fiiller ise hem sonlarına hem de başlarına ekler almaktadır.
Başlara gelen ekler fiiline göre şunlardır;
-a, -ba, -ır, -ırba, -ra, -nı, -ış, -fe
Sonlara gelen ekler ise fiiline göre şuşekildedir;
Birinci Grup______________İkinci Grup

Tekil______Çoğul_________ Tekil______Çoğul
-ton_______-tam ________ -ten______-ıştem
-tay_______-tat ________ -te_______-ıştut
-ta________-toy ________ -iş_______-ıştı
Örnekler:
Her= Ye-mek fiil kökü Horşekline dönmekte, başına -ba ekini almakta,
sonuna da yukarıda ki Birinci Grup takılar gelmektedir. t çift ses.
Tekil____________________Çoğul
Ba-hor-tt-on= Yedim____ Bahorttam= Yedik
Ba-horttay= Yedin_____ Bahorttat= Yediniz
Ba-hortta= Yedi______ Bahorttoy= Yediler
Jeg= Söyle-mek fiil kökü Jah şekline dönmekte, sonuna yukarıda ki gibi Birinci Gruptakiler gelmektedir.
Dikkat edilirse bu fiil başına hiçbir ek almamaktadır. Herhalde bunlar sesli, sessiz özelliğine göre ayrılmakta.
Tekil________________Çoğul
Jah-ton = Söyledim______Jahtam: Söyledik
Jahtay =Söyledin_______ Jahtat: Söylediniz
Jahta =Söyledi_________Jahtoy: Söylediler
tSewın: Git-mek fiilinin kökü olan Sew Sıd şekline dönmekte,
başına a sonuna ise yukarıda ki İkinci Grup ekleri almaktadır. S sesi TS idi.
Tekil_________________Çoğul
Atsıdten= Gittim______ -ıdıştem: Gittik
Atsıdte= Gittin________ -ıdıştut: Gittiniz
Atsıdiş= Gitti_________ -ıdıştı: Gittiler

ÖRNEK FİİLLER
Kelimelerin telaffuzları farklı olabilir.
Çevrenizde Osetçe bilen birisinden bu kelimelerin telaffuzlarını daha kolay öğrenebilirsiniz.
Burada yer alan -ın eki Şimdiki Zaman Birinci Tekil Şahıs ekidir.
Bu eki attığınızda Fiil kökünü elde edebilirsiniz.
Fiil kökleri aynı zamanda emir bildirir.
Fiil köklerine-ış takısı eklenerek soru cümlesi oluşturulur. Örneğin;
Jonış= Biliyor musun?
Kafış= Oynuyor musun?
Herış= Yiyor musun?
Irtaşın = Araştırmak-Araştırıyorum Imbarın= Anlamak-Anlıyorum
Kewın = Ağlamak-Ağlıyorum Şayın= Aldatmak-Aldatıyorum
Bettın = Bağlamak-Bağlıyorum Wazın= Bırakmak-Bırakıyorum
Warjın = Sevmek-Seviyorum Nımayın= Saymak (Sayı)- Sayı Sayıyorum
Weykenın= Satmak-Satıyorum Ilhenın= Satın Almak-Satın Alıyorum
Ferşın = Sormak-Soruyorum Jarın = Şarkı Söylemek
Terın = Sürmek,Kovmak-Kovuyoru Dettın = Vermek-Veriyorum
Kuşın = Çalışmak-Çalışıyorum Guşın = Duymak-Duyuyorum
Mışın = Özlemek-Özlüyorum Terşın = Korkmak-Korkuyorum
Sımın = İçmek (Çay)-Çay İçiyorum Dımın = İçmek (Sigara)-Sigara İçiyorum
Najın = İçmek (Su, İçki)-Su İçiyorumKafın = Oynamak-Oynuyorum
Keşın = Okumak-Okuyorum

GÜNLÜK HAYATTA ÇOK KULLANILAN BAZI CÜMLELER

Kudde Zebehte = Nasılsın, İyimisin?
Zebehten dehadeg kudde = İyiyim, sen nasılsın?
Binonte Kudıştı = Ev halkı nasıllar?
Şıvellette Kudıştı = Çocuklar nasıllar?
Şebbetder Zebehıştı = Hepsi de iyiler.
Kemeyde = Kimlerdensin?
De mad kemeyu = Annen kimlerdendir?
Kem tserut = Nerede Oturuyorsunuz (yaşıyorsunuz)
Ankarayı tserem = Ankarada oturuyoruz-yaşıyoruz.
İronaw Jonış = İronca biliyor musun?
Na ne jonın = Hayır, Bilmiyorum.
Jonın = Biliyorum.
Bire ne jonın = fazla bilmiyorum.
Zurın ne ferajın,feleye ımbarın= Konuşamıyorum, fakat anlıyorum.
Yu gıtzıl ımbarın = Bir parça anlıyorum
Ratsu işbad = Gel, otur.
Ravay = Sizden küçük birine gel demek.
Bujnıg = Teşekkür ederim.
Ij tsewın = Ben gidiyorum.
Kedem tsewış = Nereye gidiyorsun.
İstanbulme tsewın = İstanbula gidiyorum.
De bonte horj = Günlerin iyi olsun Günaydın.
[b]Herj ijerte = İyi geceler.
Egaş tsewıt = Hoş geldiniz.
Egaş tsu =Hoş geldin

VURGU İLE YAPILAN SORU CUMLELERİ SONRAKİ CALIŞMAMIZDA
PAYLAŞACAĞIZ.

ÇALIŞAMDA EKSİKLİKLER BULUNMAKTADIR BİZ BUNUN FARKINDAYIZ AMA KRİL ALFABESİYLE
YAZMADIGIMIZ İÇİN BAZI SESLERİ VERMEMİZ MÜNKÜN OLMAMAKTADIR KRİL YERİNE BU SESLERİ
VEMEK İÇİN İKİ HARF KULLANARAK BU SESİ VERMEYE CALIŞTIK.
HERJ BONTE HORJ AMONTE 
 






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:

 
  Bugün 112 ziyaretçi (232 klik) kişi burdaydı!