Sozluk Sitesi
  Guneydogu Anadolu Projesi GAP
 
GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ (GAP)
Güneydoğu Anadolu Projesi; Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’nden kaynaklanan ve sularını Basra Körfezi’ne boşaltan Fırat ve Dicle nehirleri havzalarındaki geniş ovalardan ve Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerinden oluşmaktadır.
Yüzölçümü 75.358 kilometre kare olan Bölge, ülkemizin toplam yüzölçümünün yaklaşık % 10’unu oluştururken güneyde Suriye, güneydoğu da ise Irak’la sınır komşusudur. Bölge Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile birlikte kısaca GAP Bölgesi olarak adlandırılmaya başlanmıştır.
GAP’ın geçmişi 1930’lu yıllarda başlayan "Keban Projesi"ne dayanmaktadır. Fırat ve Dicle nehirlerinin sulama ve elektrik üretimi amacıyla kullanılması fikri üzerine geliştirilmiş olan GAP, iki ayrı nehir projesi olarak yürütülürken 1980 yılında Güneydoğu Anadolu Projesi olarak birleştirilmiştir.
GAP dokuz ili kapsayan bir alanda 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ile Türkiye toplam su potansiyelinin % 28’ini kontrol altına alırken, 1.7 milyon hektar arazinin sulaması ve 7476 megavatın üzerinde bir kurulu kapasite ile yılda 27 milyar kilovatsaatlik elektrik enerjisi üretecektir.
GAP’ın entegre bir bölgesel kalkınma projesi olarak uygulanmasına 1989 yılında GAP Master Planı’nın hazırlanmasıyla başlanmıştır. Aynı yıl 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bölgesel kalkınmayı planlamak, yönlendirmek, izlemek ve koordinasyonunu sağlamak üzere GAP Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatı kurulmuştur. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatı; GAP Yüksek Kurulu ve GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’ndan oluşmaktadır. GAP Yüksek Kurulu GAP’tan sorumlu Devlet Bakanı, DPT’den sorumlu Devlet Bakanı, Bayındırlık ve İskan Bakanı ile Başbakan’ın başkanlığında toplanır. Teşkilatın diğer organı olan GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Merkez ve Taşra-Şanlıurfa Bölge Müdürlüğü ile Ad Hoc görev yapan Koordinasyon Kurulu’ndan oluşur.
Önce toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesini amaçlayan bir mühendislik projesi olarak başlayan, daha sonra çok sektörlü, entegre, bölgesel bir yatırım programı olarak ele alınan GAP günümüzde insan odaklı sürdürülebilir bir kalkınma projesi olarak yürütülmektedir.
Proje Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin adil kalkınma özleminin bir yansıması olmakla kalmayıp aynı zamanda GAP Bölgesi’nin kalkınma potansiyelini ortaya çıkarmak, ekonomik büyüme ve toplumsal istikrar gibi ulusal hedeflere de katkıda bulunmak amacını taşımaktadır.
Bu hedeflerle yola çıkılmış olmasından dolayı GAP, sadece bir elektrik üretimi ve sulama projesi olarak değil; sosyal projeler, sağlık, altyapı, turizm, eğitim, çevre, kültür, sanayi, ulaşım ve tarımsal modernizasyonu da eşgüdümlü projelerle yürüten bir sosyo-ekonomik dönüşüm projesidir.
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI
Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamına giren yörelerin süratle kalkındırılması amacıyla kendisine verilen görevleri yerine getirmek amacıyla 388 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Teşkilatı; Güneydoğu Anadolu Projesi Yüksek Kurulu ile Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (GAP İdaresi Başkanlığı)'ndan teşekkül etmektedir. GAP İdaresinin görev alanına giren yerlerde imar ve altyapıya dair hak ve yetkilerin de devredildiği GAP İdaresi Başkanlığı, GAP Yüksek Kurulu'nun sekreterya hizmetlerini yürütmekle de görevlendirilmiştir. Başbakan ve/veya görevlendirilecek Devlet Bakanlığı vasıtasıyla Başbakanlık’a bağlı olarak görev yapan GAP İdaresi Başkanlığı Merkez ve Bölge olmak üzere teşkilatlanmıştır.
GAP İdaresi Başkanlığının işleyişi gözden geçirilerek daha verimli ve etkili hizmet üretmesini sağlamak amacıyla Temmuz 2000 tarihinden itibaren bir dizi yeniden yapılanma çalışmaları başlatılmıştır.
Yapılanma çalışmalarıyla birlikte yönetim dahil tüm personele gerekli temel eğitimler verilmiştir. Toplam Kalite Yönetimine yönelik çalışmalara da başlanmıştır. 2002 yılı başından itibaren Performans Değerlendirme, Eğitim Yönetimi gibi İnsan Kaynakları Sistemleri uygulamalarına da geçilerek, GAP İdaresi Başkanlığı çağdaş bir kurum düzeyine ulaştırılmıştır
PROJE VE FAALİYETLER
  • Altyapı
  • Avrupa Birliği ile İlişkiler
  • Belkıs-Zeugma
  • Bölge Planlama, İzleme ve Değerlendirme
  • Coğrafi Bilgi Sistemleri
  • Çevre
  • Dokümantasyon
  • Eğitim Hizmetleri
  • Fiziksel Planlama
  • GAP Bölge Kalkınma İdaresi İzleme ve Değerlendirme
  • Harita
  • İletişim ve Halkla İlişkiler
  • İnsan Kaynakları ve Kalite Sistemleri
  • Kültür Varlıkları ve Turizm
  • Özel Sektör ve Girişimciliği Destekleme
  • Proje ve Fon Geliştirme
  • Sağlık
  • Sanayi
  • Sosyal Projeler
  • Tarım, Orman ve Kırsal Kalkınma
  • Uluslararası İlişkiler
  • UNDP ve Afganistan Programı
ALTYAPI
I. MEVCUT DURUM
  • Kentsel Altyapı
  • Kırsal Altyapı
II. GAP İDARESİ ALTYAPI ÇALIŞMALARI
  • Etüd-Proje İşleri
  • İnşaat İşleri
  • Diğer Çalışmalar
KENTSEL ALTYAPI DURUMU
GAP Bölgesindeki hızlı nüfus artışı ve göç nedeniyle kentsel alanlarda altyapı problemleri gün geçtikçe ağırlaşmakta ve birçok sosyo-ekonomik soruna neden olmaktadır. Kırsal alandaki yaşam koşullarının güçlüğü ve kentlerin çekim gücü insanları göç etmeye yönelten sebeplerin başında gelmektedir. Hızlı kentleşme kentler üzerindeki baskıyı artırmakta ve daha geniş kitleleri çevre sorunlarıyla yüz yüze bırakmaktadır. GAP Bölgesinde yer alan ve hizmet götürülmesi gereken belediye sayısı hızla artmıştır. Bu nedenle bölge şehirleri, gerekli kentsel planlama hizmetlerinin verilmediği çok geniş alanlara yayılmış durumdadır. Özellikle büyük şehirlerin etrafında oluşan gecekondu türü yerleşimlerde sorunlar daha da ağırlaşmakta, çevreyle ilgili altyapı ve hizmet sunumu ise giderek artan talebi karşılayamamaktadır.
GAP Bölgesi temel altyapı olanakları açısından gelişmiş bölgelerin hayli gerisindedir. Hızla büyüyen şehirlerde altyapı konularındaki en önemli sorunlar, içmesuyu, kanalizasyon, atıksu arıtma tesisi ve katı atık önetimi hizmetlerindeki yetersizlikten kaynaklanmaktadır. Kent merkezleri kırsal nüfusu büyük ölçüde çekmekte ve kent altyapısı artan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalmaktadır
KIRSAL ALAN ALTYAPI DURUMU
  • Kırsal İçmesuyu Durumu
  • Köyyolları Durumu
KIRSAL İÇMESUYU DURUMU
GAP Bölgesinde yer alan mevcut kırsal yerleşimlerin ünite bazında toplamına bakıldığında % 61 ünitenin içmesuyuna kavuşmuş olduğu bunun yanısıra % 26’nın susuz, % 13’nün de suyunun yetersiz olduğu görülmektedir.
Kırsal alan içmesuyu durumu nüfusa göre değerlendirildiğinde ise nüfusun % 76’sının sulu, % 12’nin susuz, % 12’nin de yetersiz ünitede yaşadığı görülmektedir. Kırsal alan içmesuyu durumu illere göre dağılımı içmesuyu envanterinde yer almaktadır.
GAP İDARESİ ALTYAPI ÇALIŞMALARI
GAP İdaresi’nin kuruluşunu sağlayan 6 kasım 1989 tarih ve 388 No’lu Kanun Hükmündeki Kararname’nin (KHK) "Görevler" başlığı altındaki 2/C maddesinde yer alan "... Bölge’de uzun vadeli planlar ve yıllık programlar çerçevesinde süratle kalkınmayı sağlamak için .... inşaat .... çevre ve şehircilik .... sektörlerinde yapılacak yatırımlar konusunda çalışmalarda bulunmak .... koordinasyonu ve uygulamaların gerçekleşmesini sağlamak ..." şeklinde yer alan görevlendirme mucibince altyapı konusunda yatırımcı kurum ve kuruluşların yaptıklarını tamamlayıcı ve bazı acil durumlarda hızlı çözüm üretmek amacıyla İdaremiz Altyapı konusunda etüd-proje, inşaat işleri ve diğer çalışmalar şeklindeki çalışmalarını GAP Master Planı’nın Altyapı hizmetleri doğrultusunda çizdiği strateji doğrultusunda yürütmektedir.
ETÜD - PROJE İŞLERİ
İdaremizin K.H.K. ile belirtilen görevleri ve yetkileri kapsamında, hem de GAP Yüksek Kurulu talimatları uyarınca yapılan saha çalışmaları neticesinde, GAP Bölgesi yerleşmelerinde acil olarak yapımı öngörülen içme suyu, kanalizasyon, arıtma, yağmur suyu drenajı, katı atık tesisi gibi hususların tamamlanmasının önemi ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda GAP İdaresi tarafından teknik ve finansman açısından yeterli olmayan yerel yönetimlere yardımcı olmak amacıyla altyapı projeleri yaptırılması gündeme gelmiş ve uygulamaya konulmuştur. Yapılan projelerle Bölgenin özellikleri de dikkate alınarak altyapı sorununun büyüdüğü il ve ilçeler için, teknik destek ve organizasyonun sağlanması, teknik ve ekonomik yönden uygulanabilir proje stoku hazırlanması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda tamamlanan ve yapımı devam etmekte olan işler aşağıda verilmiştir.
TAMAMLANAN İŞLER
  • GAP Bölgesel Ulaşım ve Altyapı Projesi (BUA)
  • 27 Yerleşimin Kanalizasyon Tatbikat Projeleri
  • 21 Yerleşimin Atıksu Arıtma Tesisi Tatbikat Projesi
  • GAP Uluslararası Havaalanı
  • GAP Kentsel Sanitasyon ve Planlama Projesi (1998)
  • GAP Bölgesi Orta ve Küçük Ölçekli Yerleşimlerde Evsel Atıksuların Arıtılarak Sulama Amaçlı Kullanılması Projesi (2002)
  • Harran Üniversitesi Kampüsü Vaziyet Planı ve Ziraat Fakültesi Mimari Proje Yarışması (1995)
DEVAM ETMEKTE OLAN İŞLER
  • GAP Bölgesi Katı Atık Yönetimi Projesi
İNŞAAT İŞLERİ
İdaremiz tarafından halen yürütülmekte olan Ceylanpınar, Akçakale ve Kahta ilçesi, Kanalizasyon Şebeke ve Arıtma Tesisi ihalesi jeopolitik konumlarından dolayı 1992 yılında GAP Yüksek Kurulu kararıyla yapılmıştır. Bilindiği gibi Ceylanpınar ve Akçakale pissuyu, halen sınır aşan su niteliğinde olduğundan uluslararası bir sorun olma potansiyeli taşımakta Kahta ilçesi ise Atatürk Baraj Gölü ve çevresinin kirlenmesinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
GAP İdaresi’nin kuruluşunu sağlayan 6 Kasım 1989 tarih ve 388 sayılı Kanun Hükmündeki Kararnamenin (KHK) altyapı alanına giren görevleri gereğince kentsel altyapı konusunda yatırımcı kurum ve kuruluşların yaptıklarını tamamlayıcı olarak ve bazı acil durumlarda hızlı çözüm üretmek amacıyla İdaremiz altyapı inşaat işlerine el atmıştır. Bu kapsamda:
TAMAMLANAN İŞLER
  • Şanlıurfa Stol Tipi Havaalanı Terminal Binası İnşaatı (1993)
  • Gaziantep Katı Atık Tesisi
  • Harran Üniversitesi İdare Binası Kaba İnşaatı (1995)
  • Suruç İçmesuyu 1.Kısım İnşaatı (1996)
  • Akçakale Kanalizasyon Şebeke ve Pissu Arıtma Tesisi İnşaatı (2001)
DEVAM ETMEKTE OLAN İŞLER
  • Ceylanpınar Kanalizasyon Şebeke ve Pissu Arıtma Tesisi İnşaatı
  • Kahta Kanalizasyon Şebeke ve Pissu Arıtma Tesisi İnşaatı
II. 3 DİĞER ÇALIŞMALAR
  1. GAP Bölgesi İçmesularının Yaygınlaştırılması Projesi
  2. Belediyelere Yapılan Ayni Yardımlar
KÖY İÇMESULARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ
GAP Bölgesinde bulunan susuz köylerin yer altı suyu etütlerinin yapılarak, bu köylere hijyenik koşullarda sağlıklı içme suyu kaynağına kavuşturulmasıyla, bulaşıcı hastalıkların azaltılmasını, susuz köylerin programlanan zamandan çok önce içme suyu kaynağına kavuşturulmalarını, kırsal nüfusun temel taşlarından biri olan sağlıklı içme suyu kaynağının bulunması ile bölge kalkınmasına entegrasyonunun sağlanmasını, susuzluğun insan hayatındaki olumsuz etkilerini ortadan kaldırarak insanların yaşadıkları ortama bağlılıklarının artmasını ve beraberinde göçün önlenmesi için yatırımcı kurum ve kuruluşların yaptıklarını tamamlayıcı ve bazı acil durumlarda hızlı çözüm üretmek amacıyla Başkanlığımız tarafından 1998 yılında sondaj makinesi ve ekipmanının alımı gerçekleştirilmiş ve bu doğrultuda sondaj çalışmalarına devam edilmektedir.
GAP BÖLGESİNDEKİ YERLEŞMELERDE ORTAYA ÇIKACAK ACİL ALTYAPI SORUNLARININ ÇÖZÜLMESİ BÜTÇE KALEMİNDEN BELEDİYELERE YAPILAN AYNİ YARDIMLAR
GAP Bölgesi’nde nüfusu hızla artan il, ilçe ve beldelerde insan sağlığını tehdit eden unsurları ortadan kaldırarak, insan sağlığını ilgilendiren acil altyapı sorunlarını çözmek amacıyla, 1992 yılında GAP İdaresi tarafından Bölge Belediyelerine ayni yardım (Çimento, demir, büz boru ve içmesuyu borusu gibi malzeme yardımı) programı başlatılmıştır. Ancak Başkanlığımızın DPT ile yaptığı 1998 sonrası bütçe görüşmelerinde ödenek ayrılmadığı için yardımlar durdurulmuştur
GAP BKİ’NİN ULUSLARARASI İLİŞKİLERİ
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), "insani kalkınma" ve "sürdürülebilirliğe" özel önem veren entegre bir bölgesel kalkınma projesidir. GAP, dünyadaki en iddialı kalkınma projelerinden biri olarak uluslararası platformlarda giderek daha fazla ilgi gören kalkınma projelerinden birisidir.
Önceleri GAP konusunda nötr bir tutum sergileyen uluslararası platform, daha sonra konuya derin bir ilgi duymaya başlamış ve proje ile ilgili yalnızca uluslararası kurum, kuruluşlar ve üniversitelerle yapılan protokoller aracılığıyla sağlanacak teknik yardımla sınırlı kalmayıp hibe ve kredi biçimindeki finansal katkıların yanı sıra değişik konularda işbirliği için istekliliğini ortaya koymuştur.
GAP’TA DIŞ KAYNAK KULLANIMI
GAP'ın toplam proje maliyeti 32 milyar dolar olup, söz konusu proje maliyetinin yaklaşık %50'si fiilen gerçekleştirilmiş durumdadır. Bölgesel kalkınma sürecinin çok yönlü bir süreç olduğu dikkate alındığında GAP, tarım, sosyal , sanayi, ulaştırma, konut, kentsel ve kırsal altyapı, sağlık, eğitim, turizm, kültürel miras ve çevre gibi çeşitli sektörleri kapsamaktadır.
  • Dış krediler, genelde teknik destek ve tarımsal mekanizasyon alanında (baraj ve enerji santrallerinin inşası, içme suyu şebekeleri, tarımsal araştırma ve yayım etkinlikleri) Fransa, İsveç, Avusturya, Almanya ve İtalya gibi bazı Avrupa Hükümetlerinin yanısıra, AB Avrupa Sosyal Kalkınma Fonu ve Dünya Bankası gibi uluslararası kuruluşlardan sağlanmaktadır. (Tablo I).
  • Dünya Bankası (DB) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) gibi dış kuruluş ve donörlerden ve ABD Ticaret Kalkınma Ajansı (TDA), Kanada Uluslararası Kalkınma Ajansı (CIDA), ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) gibi kalkınma kuruluşlarından sağlanan dış hibeler farklı kalkınma projelerinin özellikle proje hazırlık ve fizibilite çalışmalarında kullanılmaktadır
SÜRDÜRÜLEBİLİR İNSANİ GELİŞMEYE YÖNELİK FAALİYETLER
(SOSYAL PROJELER)
İdaremiz Güneydoğu Anadolu Projesi’ni bir bölgesel sürdürülebilir insani gelişme projesi olarak ele almakta ve insanı kalkınmanın odağına yerleştirmektedir. Bu çerçevede GAP’ın hedefi salt ekonomik büyüme olarak görülmeyip, bölge insanının yaşam kalitesinin yükseltilmesi olarak ele alınmaktadır. Bu hedefe ulaşmak GAP’ı bir sosyal dönüşüm projesi olarak görmeyi ve bu dönüşümü gerçekleştirirken toplum katılımı, kalkınmada eşitlik ve adillik ve insan kaynaklarının geliştirilmesi ilkelerine bağlılığı gerektirmektedir. Bu bakış açısı ile İdaremiz tarafından bir dizi sosyal amaçlı projeler geliştirilmekte ve uygulanmaktadır. Sosyal projeler alanında İdaremiz tarafından yapılan çalışmaları Araştırma Projeleri, Planlama Çalışmaları ve Uygulamalar şeklinde üç ana başlık altında toplamak uygun olacaktır.
1. Araştırma Projeleri
2. Planlama Çalışmaları
  • GAP Sosyal Eylem Planı
3. Uygulamalar
  • Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM)
  • Sokakta Çalışan Çocukların Rehabilitasyonu Projesi
  • Gençlik İçin Sosyal Gelişim Projesi
  • Çocuk Okuma Odaları Projesi
  • Merkez Köy ve Köye Dönüş Kırsal Kalkınma Projesi
  • Birecik Barajından Etkilenen Nüfusun Yeniden Yerleşimi, İstihdamı ve Sosyo-Ekonomik Yatırımları İçin Planlama ve Uygulama Projesi
  • GAP Bölgesi Halk Sağlığı Projesi
  • ÇATOM Katılımcılarının "Sağlık Gönüllüsü" Olarak Yetiştirilmesine İlişkin Çalışmalar
  • Kentsel Enformal Sektörde İstihdamın ve İş Potansiyelinin Geliştirilmesi Projesi
Makaleler
  • The Role of Youth Initiatives in Development Process in Less Developed Areas : The Case of Mardin. Turkey
  • Güneydoğu Anadolu Projesi'nde (GAP) Kadının Kalkınma Sürecine Entegrasyonunda Bir Model Arayışı : ÇATOM
  • Kadının Kırsal Kalkınmadaki Yeri : GAP Örneği
  • Türkiye'de ve GAP Bölgesinde Kadının Statüsü: Toplumsal İlişkiler Sistemindeki Yeri
  • Kırsal Kalkınma Projelerinde Cinsiyet Dengeli Kalkınma Yaklaşımları
  • GAP Bölgesinde Yoksul Çocukları Eğitime Kazandırma Yönünde Katılımcı Proje Uygulamaları (pdf - 257 Kb)
Alan Araştırması
  • Kentsel Enformal Sektörde İstihdam ve İş Potansiyelinin Geliştirilmesi
  • Şırnak İli Uludere İlçesi Köyleri Katılımcı Kırsal Kalkınma Temelli Alan Araştırması (pdf - 1.1 Mb)
Sosyal Projeler Bülteni
  • PAYLAŞIM
SAĞLIK
GAP'ın entegre bir proje olarak faaliyetlerinin şekillendirilmesiyle GAP Bölgesi'ndeki sağlık hizmetleri önemli ölçüde yaygınlaşmakta ve sağlık hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi için Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda sektörlerarası işbirliğini de içeren çalışmalar sürdürülmektedir.
Sağlık Bakanlığı, GAP Bölgesi'ndeki sağlık düzeyini ve buna bağlı olarak kişilerin yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla rutin hizmetlerin yanısıra, bir dizi proje yürütmektedir. Bu projeler; İshalli Hastalıkların Kontrolü, Akut Solunum Yolu Enfeksiyonlarının Kontrolü, Ulusal Sıtma Kontrolü, Anne Sütünün Teşviki / Bebek Dostu Hastaneler, Fenilketonüri Taraması, İyot Yetersizliği Hastalıkları ve Tuzun İyotlanması, Güvenli Annelik ve Bilgi-Eğitim-İletişim, Aile Sağlığı Hizmetlerinin Geliştirilmesi Projeleridir. Bu projelerin programa dönüştürülerek hizmette sürdürülebilirliğin sağlanması için; sektörlerarası işbirliği ve toplum katılımını artıran hizmet modelleriyle çalışmalar yürütülmektedir.
Ayrıca Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'nde sağlık alanında kurumsal gelişmeyi de desteklemek amacıyla Dünya Bankası desteği ile Sağlık Bakanlığı tarafından uygulanmakta olan Birinci ve İkinci Sağlık Projeleri çerçevesinde yeni sağlık evleri ve sağlık ocakları yapılmakta, mevcut ve yeni inşa edilen sağlık kuruluşlarının donanım ve araçları sağlanmakta, sağlık personelinin bilgi ve becerilerini geliştirmeye yönelik başlangıç ve hizmet içi eğitim programları uygulanmaktadır.
Yürütülen bu yoğun çalışmalarla GAP Bölgesi’ndeki sağlık hizmetleri önemli ölçüde iyileştirilmiş olmasına karşın, GAP Bölgesi sağlık göstergelerinin ülke ortalamasından farklı olduğu gözlenmektedir.
GAP Bölge Kalkınma İdaresi, GAP kapsamındaki değişim süreçlerinde insanı olumsuz yönde etkilemesi olası tüm konularda sorumluluk hissetmekte ve özellikle insan sağlığına ilişkin konularda işbirliklerine önem ve öncelik vermektedir. Entegre ve sürdürülebilir insani gelişme yaklaşımıyla GAP Bölge Kalkınma İdaresi’nin sağlık alanında yaptığı ilk çalışma 1991 yılında Sağlık Bakanlığı koordinasyonu ile hazırladığı "GAP Sağlık Sektörü Uygulama Planı" olmuştur. Bu çalışmada; GAP Bölgesi’ndeki mevcut sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi ve ihtiyaçlarının belirlenmesi, GAP çerçevesinde yatırım hedeflerinin tespiti nitelik ve niceliklerinin belirlenmesi, sorun ve darboğazların çözümlenmesi gelecek taleplere cevap verebilecek ve Türkiye için örnek teşkil edebilecek bir uygulama modelinin oluşturulması ilke olarak hedeflenmiştir. Bu çalışmanın sonunda GAP Bölgesi’ndeki sağlık sorunlarının ülkenin genel sorunlarından soyutlanamayacağı vurgulanırken, Sağlık Bakanlığı tarafından sektörlerarası katılımla 1992 yılında yapılan "Birinci Ulusal Sağlık Kongresi" ve 1993 yılında yapılan "İkinci Ulusal Sağlık Kongresi" sonuçlarında GAP Bölgesi’ndeki mevcut ve gelecekteki sağlık sorunlarının çözümü için öneriler ve stratejiler belirlenmiştir.
GAP, sürdürülebilir insani gelişme kavramının literatürüne girdiği 1995 tarihinden itibaren, ağırlıklı bir biçimde çevresel ve insani boyutları da kapsamına almış ve temel hedef olarak da bölge insanının yaşam kalitesinin yükseltilmesini benimsemiştir. Bu yaklaşım ile ekonomik büyümeye yönelik fiziksel yatırımlar da dahil tüm proje ve uygulamalar insani gelişmeye ve insan sağlığına yaptığı katkı açısından değerlendirilmektedir.
Bu yaklaşımla GAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından yürütülen ilk sağlık projesi, 1995 yılında Yale (ABD), Hebrew (İsrail), İzmir ve Bölge Üniversitelerinin işbirliği ile Şanlıurfa’da yürütülen Şark Çıbanı projesi olmuştur. Bu çalışma ile hastalık etkeni olan parazitin türü belirlenerek korunma ve tedavisine ilişkin öneriler ilgili kurum ve kişilerle paylaşılmıştır. Sağlık alanında yürütülen ikinci çalışma ise 1998 yılında da Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO)-Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) işbirliği ile yürütülen "Türkiye’de Sıtma Birimlerinin Ulusal Kapasitesinin Güçlendirilmesi" projesi olmuştur.
GAP kapsamındaki fiziki yatırımlar, hiç kuşkusuz bölgeye önemli bir ekonomik büyüme ve sosyal gelişme sağlayacaktır. Bununla birlikte, baraj göllerinin oluşması, sulama alanlarının genişlemesi, ürün deseni ve tarım pratiklerinin değişmesi, kentleşme ve sanayileşmenin ekolojik sistem ve çevre üzerinde de etkili olması kaçınılmazdır. Bu sürecin insan sağlığına olan olumsuz etkilerini en aza indirgemek amacıyla Sağlık Bakanlığı koordinasyonu ile GAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından 2001 - 2002 yıllarında GAP Bölgesi Halk Sağlığı Projesi yürütülmektedir. Katılımcı planlama ve sektörlerarası işbirliğinin gereği olarak projenin geliştirilme aşamasında ilgili sektörler ile yerel yönetici ve eğitimcilerin projeye ilişkin görüş ve önerileri alınmıştır. GAP Bölgesi Halk Sağlığı Projesi, Türkiye Parazitoloji Derneği başkanlığında Dicle, Gaziantep ve Harran Üniversiteleri temsilcilerinden oluşan bir konsorsiyum tarafından yürütülmekte olup, proje sonunda sektörlerarası işbirliğiyle "GAP Bölgesi Halk Sağlığı Eylem Planı" hazırlanacaktır.
Bilindiği gibi GAP Bölgesi'ndeki sağlık hizmetlerinin sunumunda (ülkenin diğer pek çok bölgesinde olduğu gibi) altyapı, yönetim sağlık insangücü vb. konularında sorunlar yaşanmaktadır. Ancak GAP Bölgesi'ndeki en önemli sorun mevcut sağlık hizmetlerinin kullanılmamasıdır. Özellikle dezavantajlı gruplar içinde değerlendirilen kadın ve çocukların sağlık hizmetlerine ulaşma ve kullanma oranını artırmak amacıyla GAP Bölge Kalkınma İdaresi "Sağlık Gönüllüleri" projelerini yürütmektedir. Sağlık Bakanlığı koordinasyonu ile yürütülen çalışmalarda, kadının bölgesel kalkınma sürecine katılımını artırmak amacıyla kurulan ÇATOM katılımcılarının sağlık gönüllüsü olarak yetiştirilmektedirler. "Sağlık Gönüllüsü" olarak yetiştirilen genç kız ve kadınların; kendi sağlıklarını koruma konusunda bilinç kazanmaları, aile bireylerinin sağlıklarının korunması konusunda bilgi ve beceri kazanmaları, toplumsal sağlık sorunlarına karşı duyarlılık kazanmaları ve yörelerindeki mevcut sağlık hizmetlerini kullanmaları amaçlanmaktadır.
SANAYİ
  1. Sınai Altyapı
  2. Teşvikler
  3. GAP-GİDEM'ler
SINAİ ALTYAPI
Ülkemizde ekonomik kalkınmanın tüm bölgelere dengeli dağılımı ve bölgeler arasındaki sosyal ve ekonomik dengesizlikleri dikkate alarak sanayileşmenin sağlanmasında organize sanayi bölgeleri (O.S.B) ve küçük sanayi siteleri (K.S.S) kurulması ulusal politika olarak planlı dönem boyunca uygulanmıştır. Bu politika, GAP bölgesel kalkınma hedef ve stratejileri içinde de benimsenmiş ve GAP Master Plan’ın ortaya koyduğu Bölge Sanayileşme Stratejisi içinde etkili bir araç olarak kullanılmış, mekansal strateji ile birleştirilerek öncelikle O.S.B. alanları tesis edilecek yerleşmeler belirlenmiştir. Master Planda önerilen “Kırık Gelişme Aksı”nın öncelikle geliştirilmesi hedefi O.S.B. ve K.S.S.’lerin kurulması ile desteklenmiş ve bu gelişmenin diğer potansiyel alt bölgelere sıçratılması programlara alınmıştır. Ayrıca O.S.B ve K.S.S.’lerde yer alacak sınai kuruluşların "küçük ve orta ölçekli işletmeler"den oluşması GAP Bölge Planlama yaklaşımı içinde yer alan "ekonomik sürdürülebilirlik" felsefesi ile de örtüşmektedir. Küreselleşen küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi önemli bir politika olmuştur. Gümrük Birliği ile Avrupa’ya adımını atmış olan ülkemizin, GAP Bölgesi Kalkınma Stratejilerinde küçük ve orta ölçekli işletmelere önem vermesi, yeni gelişmelere hazırlıklı olduğu göstermesi bakımından önem taşımaktadır.
1.      Organize Sanayi Bölgeleri (O.S.B.)
  1. Küçük Sanayi Siteleri (K.S.S.)
  2. Serbest Bölgeler
  3. Devlet Yatırım Programında Yer Alan O.S.B. ve K.S.S. Projeleri
TEŞVİKLER
DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGELERİNE DÖNÜK TEŞVİK MEVZUATI
1.      Doğu ve Güneydoğudaki 23 İlde Yarım Kalmış veya İşletme Sermayesi Yetersizliği Nedeniyle Faaliyete Geçememiş Yatırımların Ekonomiye Kazandırılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı ile Sağlanan Teşvikler
  1. Olağanüstü Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması ve Yatırımların Teşvik Edilmesiyle 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 4325 Sayılı Kanunla Sağlanan Teşvikler
  2. Olağanüstü Hal Bölgesindeki Yatırımlara Enerji Desteği
  3. KOBİ Teşvikleri
GAP - GİRİŞİMCİ DESTEKLEME MERKEZLERİ
  1. GAP ve Girişimciliğin Geliştirilmesi
  2. GAP GİDEM Projesi (I. Faz)
    1. Genel Tanıtım
    2. Verilen Hizmetler
  3. GAP GİDEM Projesi (II. Faz)
    1. Genel Tanıtım
    2. Verilen Hizmetler
    3. Tanıtım Sunuşu (gdtanit.ppt - 393 Kb)
  4. Temas Bilgileri - GİDEM Ofisleri
 





Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:

 
  Bugün 4 ziyaretçi (83 klik) kişi burdaydı!