Sozluk Sitesi
  Direncler
 
Dirençler
Direnç Nedir?
Direnç kelimesi, genel anlamda, "bir güce karşı olan direnme" olarak tanımlana bilir. Elektrik ve elektronikte direnç, iki ucu arasına gerilim uygulanan bir maddenin akıma karşı gösterdiği direnme özelliğidir. Kısaca; elektrik akımına gösterilen zorluğa DİRENÇ denir. Direnç"R" veya "r" harfi ile gösterilir, birimi ohm (Ω) dur.
Direnç Sembolleri:
Eski
Yeni
 


Sabit Dirençler

Ayarlı Dirençler
 
 
 
 
 
 
 
 


Şekil 1.1- Dirençli bir devre
Direncin devredeki rolü:
Bir "E" gerilim kaynağına "R" direncinden, Şekil 1.1'de gösterilmiş olduğu gibi, bir " I " akımı akar.Bu üç değer arasında Ohm kanununa göre şu bağlantı vardır.E=I.RBirimleri:
E: Volt    I: Amper    R: Ohm  (Ω)
 
Direnç Türleri:
Dirençler iki gruba ayrılır:
1.      Büyük güçlü dirençler
2.      Küçük güçlü dirençler
·         Büyük Güçlü Dirençler;:
2W üzerindeki dirençler büyük güçlü direnç grubuna girer.
·         Küçük Güçlü Dirençler;
Küçük güçlü dirençlerin sınıflandırılması:
1.      Sabit Dirençler
2.      Ayarlı Dirençler
3.      Termistör (Terminstans)
4.      Foto Direnç (Fotorezistans)
Gerek büyük güçlü olsun, gerekse de küçük güçlü olsun, bütün dirençlerin belirli bir dayanma gücü vardır.
Bir Direncin Harcadığı Güç:
1.      U: Dirençteki gerilim düşümü (Volt)
2.      R: Direncin değeri (Ohm)
3.      I: Geçen akım (Amper)
4.      P: Direncin gücü (Watt)
Direnç Üzerinde Harcanan Güç Üç Şekilde İfade Edilir:
1.      Akım ve gerilim cinsinden: P=U.I 'dır
2.      Akım ve dirençcinsinden; (ohm kanununa göre): U=I.R 'dir.
Bu "U" değeri P=U.I 'da yerine konulursa: P= I2R olur.
3.      Gerilim ve dirençcinsinden; (ohm kanununa göre): I=U/R 'dir.
Bu "I" değeri, P=U.I 'da yerine konursa,  P= U2/R
olur.
 
Sabit Dirençler
Yapısı ve çeşitleri:
Sabit dirençler yapıldığı malzemenin cinsine göre üçe ayrılır:
1.     Karbon dirençler
2.     Telli dirençler
3.     Film dirençler
Film dirençler de ikiye ayrılır.
1.     İnce film dirençler
2.     Kalın film [Cermet "Sörmit" Okunur] dirençler
 
Telli Dirençler
Telli dirençler gerek sabit direnç, gerekse de ayarlanabilen direnç olmak üzere, değişik güçlerde ve omajlar da üretilebilmektedir.
Telli Direncin Yapısı:
Telli dirençlerde, sıcaklıkla direnç değerinin değişmemesi ve dayanıklı olması için, Nikel-Krom, Nikel-Gümüş ve konstantan kullanılır.
Telli dirençler genellikle seramik gövde üzerine iki katlı olarak sarılır. Üzeri neme ve darbeye karşı verniklidir. Yalnızca, Şekil 1.3(b)'de görüldüğü gibi ayarlı dirençte, bir hat boyunca tellerin üzeri kazınır.
10 Ω ile 100 KΩ arasında 30 W 'a kadar üretilmektedir.
Şekil 1.3 'te değişik telli direnç örnekleri verilmiştir.
Başlıca kullanım alanları:
Telekominikasyon ve kontrol doğrultucularda kullanılır.
Tellerin çift katlı sarılmasıyla endüksiyon etkisi kaldırılabildiğinden yüksek frekans devrelerinde tercih edilir.
Küçük güçlülerde ısınmayla direnci değişmediğinden ölçü aletlerinin ayarında etalon (örnek) direnç kullanılır.
Dezavantajları:
Direnç telinin kopması, çok yer kaplaması ve büyük güçlü olanlarının ısınması gibi dezavantajları vardır.
 
Film Dirençler
Film kelimesi dilimize İngilizce 'den geçmiştir. Türkçe karşılığı zar ve şerit anlamına gelmektedir. Şekil 1.4 'ten anlaşıldığı gibi direnç şerit şeklinde yalıtkan bir gövde üzerine sarılmıştır. Bu durumu, bir fotoğraf filminin sarılışına benzetebiliriz.
Şekil 1.4 - Film direncin iç görünümü
İki tür film direnç vardır:
  1. İnce film dirençler
  2. Kalın film dirençler
1. İnce Film Dirençler:
İnce film dirençler şu şekilde üretilmektedir;
Cam veya seramik silindirik bir çubuk üzerine "Saf Karbon","Nikel - Karbon","Metal - Cam tozu" karışımı "Metal oksit" gibi değişik direnç sprey şeklinde püskürtülür.
Püskürtülen bu direnç maddesi, çok ince bir elmas uçla veya Lazer ışınıyla Şekil 1.4 'te görüldüğü gibi, belirli bir genişlikte, spiral şeklinde kesilerek şerit sargılar haline dönüştürülür.
Şerit sargıdan biri çıkarılarak diğer sargının sarımları arası izole edilir. Şerit genişliği istenilen şekilde ayarlanarak istenilen direnç değeri elde edilir.
2. Kalın Film (Cermet) Dirençler:
Kalın film dirençler, seramik ve metal tozları karıştırılarak yapılır. Seramik ve metal tozu karışımı bir yapıştırıcı ile hamur haline getirildikten sonra, seramik bir gövdeye şerit halinde yapıştırılır fırında yüksek sıcaklıkta pişirilir.
Yukarıda açıklanan yöntemle, hem sabit hem de ayarlı direnç yapılmaktadır.
Başlıca kullanım alanları:
Tablo 1.1 'de görüldüğü gibi, film dirençler toleransı en küçük olan dirençlerdir. Yani, istenilen değer tam tutturulabilmektedir. Bu nedenle hassas direnç gerektiren elektronik devreler için çok önemli bir dirençtir.
Ayrıca maksimum akımda bile değeri pek değişmemektedir.
Direnç tipi
Karbon direnç
İnce film dirençler
Metal kalın film (cermet) direnç
Telli direnç
Karbon
Metal
Büyüklüğü
10M22-ΩΩ
10M2-ΩΩ
10M1-ΩΩ
10ΩM86-Ω
0,25ΩΩK01-
Toleransı
±01%
±5%
±2%
±2%
±5%
Maksimum gücü
250mW
250mW
500mW
500mW
2,5W
Yükteki değer değişimi
%10
%2
%1
%0,5
%1
Maksimum dayanma gerilimi
150V
200V
350V
250V
200V
Yalıtkanlık direnci
109Ω
10¹ºΩ
10¹ºΩ
10¹ºΩ
10¹ºΩ
Gerilim sabiti
2000ppm/V
100ppm/V
10ppm/V
10ppm/V
1ppm/V
Çalışabildiği sıcaklık aralığı
-40ºC 
+105ºC
-40ºC 
+125ºC
-55ºC
+150ºC
-55ºC 
+150ºC
-55ºC 
+185ºC
Sıcaklık sabiti
±1200 ppm/ºC
-1200 ppm/ºC
±250 ppm/ºC
±100 ppm/ºC
±200ppm/ºC
Gürültüsü
1 kW - 2µV/V,
10 MW - 6µV/V
1µV/V
0,1µV/V
0,1µV/V
0,01µV/V
Lehim etkisi
%2
%0,5
%0,15
%0,15
%0,05
NOT:
1.    1ppm = 10-6 Ω başına değişim miktarı.
2.    Sıcaklık sabiti "+" ppm: Isındıkça artan direnç
3.    Sıcaklık sabiti "-"  ppm: Isındıkça azalan direnç
Örneğin; saf karbon direncin: Sıcaklık sabiti -1200ppm/ºC olup sıcaklığın her 1 artışında, direnci Ohm başına, 1200ppm=1200*10
-6 =0,0012Ω azalmaktadır.
4.    Sıcaklık sabiti "±" ppm: ısındıkça artan, 0 ºC 'nin altında soğutulurken azalan direnç.
Örneğin; Bakırın direnci -234 'te sıfır olmaktadır.
5.    Gerilim sabiti: Dirence uygulanan gerilimin büyüklüğü oranında, direnci yukarıda verilen değer kadar düşmektedir.
Örneğin; 150Ω 'luk bir "karbon film dirence" 30V uygulandığında direnci 30*150*10
-6=0,45 kadar düşecektir.
Ohm Kanunu
 
 
 
 
03 08 2004
Bir elektrik devresinde; Akım, Voltaj ve Direnç arasında bir bağlantı mevcuttur. Bu bağlantıyı veren kanuna Ohm kanunu adı verilir. 

1827 yılında Georg Simon Ohm şu tanımı yapmıştır: 

“Bir iletkenin iki ucu arasındaki potansiyel farkının,iletkenden geçen akım 
şiddetine oranı sabittir.” 

R = V / İ ( 1 ) 
V = İ x R ( 2 ) 
İ = V / R ( 3 ) 

şeklinde ifade edilir. Burada R dirençtir. Bu direnç resistans veya empedans olabilir. V volttur. İ de akım yani Amperdir. 
Su dolu bir depo olsun, bunun dibine 5 mm çapında bir delik açalım, bir de 10 mm çapında bir delik açalım. Büyük delikten daha çok suyun aktığını yani bu deliğin suyu daha az engellediğini görürüz. 
Burada deliğin engellemesi dirence, akan suyun miktarı akıma, depodaki suyun yüksekliği voltaja karşılık gelir. 

Elektrik devrelerinde de, bir gerilimin karşısına bir direnç koyarsanız, direncin müsaade ettiği kadar elektron geçebilir, yani akım akabilir, geçemeyen itişip duran bir kısım elektron ise, ısı enerjisine dönüşür ve sıcaklık olarak karşımıza çıkar. 

Direnç birimi “Ohm“dur bu değer ne kadar büyük ise o kadar çok 
direnç var anlamına gelir.








Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
Mesajınız:

 
  Bugün 112 ziyaretçi (210 klik) kişi burdaydı!